TMK Madde 266

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

266. madde, mal ortaklığı rejiminde yönetim bölümünü kapatan hükümdür ve iki konuyu düzenler: Eşlerin ortaklık mallarıyla ilgili işlemlerden doğan sorumluluğu ve yönetim giderlerinin karşılanma kaynağı. Madde, ortaklık mallarının yönetiminin bir güven ve özen ilişkisi içinde yürütülmesini sağlar.

Hüküm, yönetim yetkisini düzenleyen 262-265. maddelerin doğal tamamlayıcısıdır: Yetki tanınan eşin, bu yetkiyi kullanırken gözeteceği özen ölçüsünü (vekil gibi sorumluluk) ve yönetimin maliyetinin nereden karşılanacağını (ortaklık malları) belirler. Böylece yetki ile sorumluluk arasında denge kurulur.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Vekil Gibi Sorumluluk

Madde uyarınca, mal ortaklığının sona ermesi hâlinde eşlerden her biri, ortaklık malıyla ilgili işlemlerden dolayı vekil gibi sorumludur. "Vekil gibi sorumluluk", vekâlet hukukundaki özen ve hesap verme ölçütüne gönderme yapar: Yönetimi yürüten eş, ortaklık mallarını sadakat ve özenle yönetmek, yaptığı işlemler hakkında hesap vermekle yükümlüdür. Bu, ortaklık mallarının yönetiminin keyfî değil, güvene dayalı ve denetlenebilir bir ilişki olduğunu gösterir; sona ermede tasfiye yapılırken her eş, kendi yönetim dönemine ilişkin bu ölçüde sorumlu tutulur.

2.2. Yönetim Giderlerinin Ortaklık Mallarından Karşılanması

Maddenin ikinci kuralı açıktır: Yönetim giderleri ortaklık mallarından karşılanır. Ortaklık mallarının korunması, bakımı ve yönetimi için yapılan giderler, bir eşin kişisel malından değil, ortaklık kütlesinden karşılanır. Bu, yönetim yükünün ortak malvarlığına ait olması ilkesinin sonucudur; yöneten eş, ortaklık yararına yaptığı giderleri kişisel olarak üstlenmek zorunda kalmaz.

3. Sistematik İlişkiler

• TMK m. 262-264 — Yönetim ve tasarruf; 266, bu yetkilerin sorumluluk ve gider boyutunu düzenleyerek tamamlar.
• TMK m. 271 vd. — Mal ortaklığının sona ermesi ve tasfiyesi; vekil gibi sorumluluk, tasfiyede hesaplaşmanın temelini oluşturur.
• TBK m. 502 vd. — Vekâlet sözleşmesi; "vekil gibi sorumluluk" ölçütü, vekilin özen ve sadakat borcuna ilişkin genel hükümlere gönderme yapar.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin — mal ortaklığında vekil gibi sorumluluk ve yönetim giderlerini bizatihi konu edinen — son 24 ayda taranan Yargıtay 2. ve 8. Hukuk Daireleri kararları arasında doğrulanmış güncel bir karar künyesi tespit edilememiştir. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir. Mal ortaklığı rejiminin nadirliği nedeniyle bu maddeye özgü güncel içtihat sınırlıdır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Mal ortaklığı sona erdiğinde, yönetimi fiilen yürüten (E)'nin, ortaklık mallarını özensiz yönettiği ve bazı işlemlerde ortaklığı zarara uğrattığı ileri sürülür.

Hukuki analiz: (E), ortaklık malıyla ilgili işlemlerden vekil gibi sorumludur (m. 266). Özen ve sadakat borcuna aykırı, ortaklığı zarara uğratan işlemlerden dolayı tasfiyede hesap vermek ve uygun düştüğü ölçüde zararı karşılamakla yükümlü olabilir.

Olay 2 (kurmaca senaryo): (E), ortaklığa ait taşınmazın zorunlu onarımı için kendi kişisel hesabından ödeme yapmış ve bu gideri ortaklıktan talep etmektedir.

Hukuki analiz: Yönetim giderleri ortaklık mallarından karşılanır (m. 266). Ortaklık yararına yapılan zorunlu onarım gideri, ortaklık kütlesinden karşılanmalıdır; (E) bu gideri ortaklıktan/tasfiyede talep edebilir.

6. Pratik Uygulama Notları

• Özen ölçüsü: "Vekil gibi sorumluluk", özen ve sadakat ile hesap verme yükümlülüğünü ifade eder; yönetim keyfî olamaz.
• Gider kaynağı: Olağan yönetim giderleri kişisel maldan değil ortaklık mallarından karşılanır.
• Tasfiyeye etkisi: Yönetim dönemine ilişkin sorumluluk ve giderler, sona ermede tasfiye hesabına yansır.

7. Eleştirel Değerlendirme

266. madde, yönetim yetkisine sorumluluk ve gider boyutunu ekleyerek mal ortaklığında yönetim ilişkisini tamamlayan, kısa ama işlevsel bir hükümdür. "Vekil gibi sorumluluk" ölçütü, ortaklık mallarının güvene dayalı ve denetlenebilir biçimde yönetilmesini sağlar; yönetim giderlerinin ortaklıktan karşılanması ise yöneten eşi haksız yere yük altında bırakmaz. Kanaatimizce hüküm, yetki-sorumluluk dengesini kuran ve tasfiyede hesaplaşmaya sağlam bir zemin sunan isabetli bir düzenlemedir.

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Aile hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına başvurulmuştur (Akıntürk/Ateş, Türk Medeni Hukuku — Aile Hukuku; Öztan, Aile Hukuku). Sayfa numarası verilmemiştir.
• Yargıtay kararları: karararama.yargitay.gov.tr üzerinden 01.06.2026 tarihinde tarama yapılmış; maddeye özgü doğrulanmış güncel karar tespit edilememiştir (bkz. § 4).
• Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 266; sistematik ilişkilerde m. 262-264, m. 271 vd. ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 502 vd.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: "Vekil gibi sorumluluk" ölçütü ortaklık mallarının güvene dayalı yönetimini sağlar; yönetim giderlerinin ortaklıktan karşılanması yöneten eşi korur.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay HGK / İBK kararları sonrası revize edilebilir.